دكتر بهرام امیر احمدیان

دكتر امیر احمدیان، از محققان نام آشنای ایران می‌باشد كه آثار ارزنده‌ای به قلم وی چاپ شده  است.«بررسی كشور شناسی ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان )» بی‌شك یكی از مفضل‌ترین كتابهای منتشر شده درباره ایران شمالی است. این منطقه همسایه كه تا قبل از انعقاد عهد‌نامه‌های سیاه گلستان (1192ش) و تركمانچای (1207ش) بخشی از خاك ایران بود، به دلیل اشتراكات فرهنگی، دینی، تاریخی و قومی همواره مورد توجه محققان و نویسندگان ایران بوده است، گویی هنوز از لحاظ معنوی و فرهنگی و حتی جمعیتی  ایران شمالی و ایران یك كشور و یك ملت محسوب می‌شوند. «بررسی كشور شناسی ایران شمالی » در قطع رقعی و در بیش از 480 صفحه  و با تیراژ 3000 نسخه توسط انتشارات سازمان جغرافیایی منتشر شده است.

كتاب در دو فصل تنظیم شده است كه عناوین فصلهای آن به ترتیب عبارت است از: جغرافیا، جمعیت ، اقتصاد، شهر‌ها ی ایران شمالی، نخجوان، جغرافیای قره باغ، ولایت تالش، مؤسسات علمی و آموزشی، نهادهای سیاسی ـ علمی و فرهنگی.

به جرات می توان گفت كه این كتاب می‌تواند به عنوان یكی از منابع با ارزش در شناخت ایران شمالی مورد استفاده قرار گیرد.

دكتر امیر احمدیان در نگارش این كتاب، از صدها منبع، كتاب، روزنامه و نشریات تخصصی به زبانهای فارسی، آذری، انگلیسی و ... استفاده كرده است و افزونی تعداد منابع، یكی از مزیت‌های این كتاب نسبت به كتابهای مشابه می‌باشد. اكنون بخش كوتاهی از این كتاب را تحت عنوان «قیام تالش» می‌خوانیم:

      پس از الحاق خانات تالش به روسیه مردم مسلمان این ولایت به سبب جدایی از ایران ناراضی بودند و این نارضایتی به صورت قیامهای پراكنده‌‌ای نمایان می شد. در سال 1831 ساكنان ایالت تالش علیه ماموران تزاری و فئودالهای محلی قیام كردند. خود سریهای ماموران حكومت‌ی تزار، به ویژه فرماندهان نظامی محلی و نیز ظلم و ستم فئودالهای محلی، خود سری آنان، وضعیت دشوار زندگی دهقانان، برقراری انواع مالیات‌ها و مكلفیات زیاد، سبب بروز نارضایتی مردم و آغاز قیام شد. در تنگنا قرار  دادن بیكهای تالش و نارضایتی نایبان و روحانیون وابسته به اعیان نیز نقش مهمی در تكامل بحران داشت.  این گروه‌های اجتماعی با تمركز نیروهای خود، «میر حسن خان»، خان تالش را كه در سال 1826 با تعقیب ایلینسكی فرمانده‌ی ایالت به ایران پناهنده شده بود، به رهبری خود برگزیدند.